Puwalska, Zima, Dickinson, Saraniecka, Iłłakowiczówna, Czubaszek, Ferenc

 I

Agata Puwalska

pasażerka nie chce się przyznać

Człowiek nie z krwi i kości

lecz z próżni i cierpienia, i ognia co pali trzewia

i z wybuchów i napadów gniewu

i z upadków

i z nawrotów

i z wściekłości

i z uwikłania

i z odlotu w przebłyski iskier

Henri Michaux „Ruchy”

[i]

nie ma cyklu który trwa dłużej niż

musi się coś wydarzyć w gęstym

powietrzu z niedoszłego śniegu

[ii]

g ł ę b i e j i g ł ę b i e j wszystko

się składa co dobre złe co czarne białe

lepiej nie rozpoznawać gdy postój w lawinie

[iii]

kobieta kapucynka rzuca urok ziarnko

grochu uwiera skorupa pękniecie

w płótnie niepewność jak zimorodek

[iv]

i chce się złapać ale nic nie spada

i tkwi się względem siebie innych

ludzie z kauczuku rozciągają stawy

[vi]

drzwi jak obręcze mają kształt omegi

a jednak progi nie chronią od duchów

zwykła prowizorka plastik i deski

[vii]

ale się wchodzi w te obce rejony

i nie chce wycofać

i tylko się wydaje:

co zostało zrobione co zostało

*

Agata Puwalska - debiutowała tomem haka!, wydanym przez Biuro Literackie w 2021 r.. Jej poemat „luizy nie ma [w ogrodzie]” został nagrodzony I miejscem na XXVIII Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. K. K. Baczyńskiego. Laureatka XIV edycji Połowu oraz Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Bierze udział w spotkaniach Krakowskiej Szkoły Poezji. Mieszka w Węgrzcach pod Krakowem. W lipcu tego roku, w wydawnictwie KONTENT ukazała się jej druga książka poetycka zatytułowana PARANOIA BEBOP.

II

Dominika Zima

niedawno temu

i nie wiem o czym myśleć mam/ żeby mi się przyśnił taki świat

w którym się nie boję spać*

krople wystukują o blachodachówkę uspokajający rytm

kiedy po raz piąty skopujesz z siebie kołderkę a ja walczę

żeby znowu cię okryć. jest środek nocy w samym środku jesieni

myślę o tamtych ludziach. jakie bajki opowiadają

swoim dzieciom żeby zapomniały że kilka godzin temu ktoś

na nie krzyczał w nieznanym języku ktoś patrzył z góry i krzywo

ktoś groził bronią i znowu kazał iść do ciemnego lasu. co plotą

żeby nie słyszały trzasków gałęzi zrozpaczonych szeptów żeby nie czuły

lodowatego powietrza nad ranem. deszczu który szuka drogi

do zziębniętego ciała. żeby nie powtarzały jak mantrę daj jeść

nie bój się wilka - może tak mówią – zwierzę co najwyżej zagryzie

lepiej strzeż się myśliwego z karabinem i babci z różańcem w dłoni

kiedy wyczołgujesz się ze swojego łóżeczka

żeby położyć się między nami bo mamroczesz na wpół przytomny

że przyśnił ci się koszmar i że nie lubisz niczego groźnego

myślę o tych matkach

czy w ogóle zamykają oczy

^

*Kwiat Jabłoni „Dziś późno pójdę spać”

*

Dominika Zima – studiowała filologię hiszpańską i dziennikarstwo. Teraz sprzedaje krzesła (w pracy), rozbudowuje dom, bawi się z dzieckiem i czasem pisze. Od killku lat głównie prozę. Wiersze tylko, kiedy nie może się od nich opędzić.

#piątykonkursbabińca

#konkursowasobota

III

Emily Dickinson

436

Wiatr - jak znużony Gość - zastukał -

Więc śmiało - jak Gospodarz -

Rzuciłam „Proszę wejść″ - i tak

Znalazł się w moich Progach

Śpieszny, stóp pozbawiony Przybysz -

Prośba, by usiadł - choć grzeczna

Byłaby czymś jak podsuwanie

Sofy pod bezmiar Powietrza -

Rąk nie wiązała mu żadna

Kość w jego Mowie brzmiał śpiewnie

Brzęk chmar Kolibrów, co zawisły

Przy jakimś wyniosłym Krzewie -

Miał w sobie coś z Wezbranej Fali -

Palcami trącał w biegu

Wszystko - i wydobywał Szklaną

Muzykę ze wszystkiego -

Pobył przez chwilę - wciąż w przelocie -

A potem znów nieśmiało

Zastukał jakby czymś spłoszony

I zostawił mnie samą -

Przeł. Stanisław Barańczak

*

Emily Elizabeth Dickinson (1830 -1886) – amerykańska poetka.

IV

Anna Saraniecka

Ten taniec

Ten taniec nam wystarczy

By blisko siebie przetrwać w nim do rana

Nieważne, kto jak tańczy

Lecz by wzruszenia trzymał na kolanach

Ty wszystkie moje zmysły

I świeże kwiaty nosisz w butonierce

Gdy trzymasz mnie za rękę

To nawet w starej ładnie mi sukience

Więc tańczmy szybko

Dopóki w nas muzyka gra

Nie oddam cię

Nie oddasz mnie

Nieważne nic

Gdy stopy walczą

Pierścionek się zaplątał

Gdy kryłam usta w twojej marynarce

Schowałeś mnie w ramionach

By tylko dla mnie wciąż pieszczoty niańczyć

I to nie smutne wcale

Że tak będziemy tańczyć długie lata

I później gdy upłyną

I my będziemy

A nie będzie świata

Więc tańczmy szybko

Dopóki w nas muzyka gra

Nie oddam cię

Nie oddasz mnie

Nieważne nic

Gdy stopy walczą

*

Anna Małgorzata Saraniecka (1967) – polska autorka tekstów piosenek i animatorka kultury. Magister filologii polskiej, seminarzystka prof. Ireneusza Opackiego. Od 1989 współpracuje z Renatą Przemyk jako autorka tekstów płyt Mało zdolna szansonistka, Tylko kobieta, Andergrant, Hormon, Blizna, Balladyna, Unikat, Odjazd.

V

Kazimiera Iłłakowiczówna

Lato

Rowy poziomkowe, ukwiecone rowy,

zapach błotny, miodny, zapach malinowy,

żuczki, muszki, puszki, słomki,

olbrzymie ukryte poziomki.

Warczą głośniej, głębiej, słabiej

na dnie dźwięczne głosy żabie.

Coś kwitnie biało, obficie.

Trochę wyżej, dalej, w życie,

ozywa się coś, wabi, wabi,

coś szeleści - jak w atłasie,

mówi słowa - jakby ptasie,

kroki stawia - jakieś inne,

nie człowiecze, nie dziecinne...

niby że się tam, we zbożu,

do snu nie może ułożyć...

Niby, że się tam nie mieści!...

Wabi, świergocze, szeleści...

A jesienią - wzięto zboże,

Nic nie było na ugorze.

*

Kazimiera „Iłła” Iłłakowiczówna (ur. 6 sierpnia 1892 w Wilnie, zm. 16 lutego 1983 w Poznaniu) – polska poetka, prozaik, dramaturg i tłumaczka. Należała do najwybitniejszych postaci życia literackiego Warszawy w dwudziestoleciu międzywojennym. We wczesnej młodości fascynował ją ruch feministyczny.

VI

#urodzinyautorki

Maria Czubaszek

Odkładana miłość

Gdyby można mały flirt, jak zbędną kwotę

Krótkich szczęścia parę chwil, jak kilka złotych

Tak odłożyć sobie dziś, by się uskładała z nich

Wielka miłość nie na dziś, lecz na potem

Gdyby od młodości już na miłość składać

Tak, jak na mieszkanie lub małego fiata

Jak do ziarnka, ziarnko tak, flirt do flirtu parę lat

Żeby wzrastał z dnia na dzień nasz wkład

Z małych flirtów będzie potem miłość na wiele lat

Uczuć nie opłaca się bezmyślnie trwonić

Ale w życiu jakiś flirt nas ciągle goni

Można przeżyć go lub nie, lecz opłaca bardziej się

Schować go, odłożyć gdzieś na dnie

Z małych flirtów będzie potem miłość na wiele lat

A gdy uzbieramy już tę wielką miłość

Tę, o jakiej nam się tylko śniło

Podejmiemy ją lub nie, bo okazać może się

Że za późno na nią trochę jest

Że już za późno, już za późno na nią jest

*

Maria Alicja Czubaszek-Karolak, z domu Bacz (1939 - 2016) – polska pisarka i satyryczka, autorka tekstów piosenek, scenarzystka, felietonistka, dziennikarka, komentatorka życia społecznego i politycznego oraz jurorka licznych przeglądów kabaretowych.

#wierszrocznicowy

VII

Teresa Ferenc

W nas klamka

Klamka w nas powoli zapada

kamienny mur wznosimy

w ostrych szkłach

Jednym wielkim skoblem

jest żelazna brama

Czeka się tu

na złego psa

do kłów powoli dorasta

Uwiąże się go

Łańcuch poszczuje po drucie

i hujaj

Tyś pan

swojego kamiennego dworu

*

Teresa Ferenc (1934 - 2022) – polska poetka. Debiutowała w 1958 roku, a pierwszy tom poetycki wydała w 1964. Była żoną poety Zbigniewa Jankowskiego i matką poetki Anny Janko.

Fot. Tadeusz Dąbrowski

Szatko, Fligiel, Monroe, Dziuba, Kamińska, Janas-Dudek,

 I

Marzena Dąbrowa Szatko

Ciężar

te wszystkie

małe dziewczynki

w szyfonowych sukienkach

białych lakierkach

marzące o domku

z piasku

i płaczącej lalce

te wszystkie dziewczyny

w kwiecistych spódnicach

zakochane porzucone

stawiające pasjanse

na niepewną przyszłość

te wszystkie kobiety

zatroskane oszukane

czuwające w strachu

rodzące samotność

niewidoczne

w wiecznym biegu

by zdążyć przed nocą

przed świtem przed końcem

i tę ostatnią

uniesioną zatrzymaną

w twoich ramionach

noszę teraz w głowie

dźwigam na barkach

z całym odebranym światem

i nacierającym czasem

przyszłość wnika w skórę

bezowocnie

(pandemiczny 2020 r.)

*

Marzena Dąbrowa Szatko – pedagog, poetka, animatorka kultury, krakowianka. Debiutowała w 1977 roku cyklem reportaży w „Świecie Młodych”, publikowała teksty prozatorskie i wiersze m.in. w „Studencie”, „Nowym Nurcie”, „Radostowej”, „Suplemencie” „Okolicy Poetów”, „Akancie”, „LiryDramie”. Tłumaczenia jej poezji na język niemiecki ukazały się w pismach: „Sinn und Form”, „Exempla”, „Gegenwind”, „Podium” i in.

Jest laureatką kilkunastu ogólnopolskich konkursów literackich, jej teksty można znaleźć w wielu almanachach i antologiach. Wydała dziewięć samodzielnych tomów poezji:

Pory przelotne (1995)

Odejście mitu (2000)

Próba zbliżenia (2005)

Powrót na Ogrodową (2007)

Próba rekonstrukcji (2008)

Krajobraz z pawiem (2012)

Proszę się przygotować (2015) (z płytą W drogę wg projektu Bożeny Boby-Dygi)

Gdzie będą nie będą (2021)

Przez ucho igielne (2021)

W latach 2012 – 2017 prowadziła Koło Młodych przy KO ZLP. Związana z Teatrem Stygmator, Sceną Ata Alicji Tanew oraz Grupą Poetycką Każdy rodzi się poetą, której była współzałożycielką. Od 2018 r. należy do Krakowskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Fot. Marta Mazurkiewicz- Stefańczyk

II

#urodzinypoetki

Joanna Fligiel

...- - - ... ( ratujcie nasze dusze)

sąsiad z naprzeciwka ma nadzieję

że kosmici znają alfabet morsa

zostawił żonę kiedy urodziła dziecko

całkiem podobne do niego

nie mógł patrzeć jak historia się powtarza

kiedyś sam chciał ostrzec ludzkość

zaczął pisać książkę o rudym Janku

o tym samym który w łódzkim getcie

zastrzelił z ułańską fantazją

i niemiecką precyzją

dwudziestu czterech Żydów

nie mniej nie więcej

tylu należało

by pomścić

dwanaście kur

przestał pisać

po alei snajperów

teraz gasi

i zapala światło

*

Joanna Fligiel (1968) − poetka, feministka, autorka trzech tomów poetyckich, aktualnie pracująca nad czwartym, pomysłodawczyni i redaktorka naczelna (choć bardzo nie lubi, gdy się tak o niej mówi) Babińca Literackiego, od ponad sześciu lat dbająca o to, aby codziennie ukazywał się na tej stronie nowy, ciekawy wiersz napisany przez kobietę.

*

Joasiu! W dniu Twoich Urodzin robimy tu prywatę, składając Tobie najserdeczniejsze życzenia: zdrowia, szczęścia, miłości, weny, wszelkiej pomyślności i realizacji planów poetyckich - Twoje redakcyjne koleżanki.

Fot. Andrzej Walkusz

#wierszrocznicowy

#babiniecliteracki

#poezja

#poetry

#poezjakobiet

#poezjapolska

III

Marilyn Monroe

*

Tylko cząstka nas

Może dotknąć cząstki drugiego człowieka -

Czyjaś prawda jest tylko

Czyjąś prawdą - niczym więcej.

Możemy dzielić się jedynie

Cząstką którą inni są w stanie zrozumieć

I tak oto jesteśmy.

*

Problem nadwrażliwców polega właśnie na tym, że mogliby istnieć w wielu wersjach, ale życie jest tylko jedno i zmusza do tego, żeby byli przede wszystkim tymi, za których biorą ich inni.

*

Uważam że szczerość i prostota i bezpośredniość, do których (prawdopodobnie) dążę są często brane za czystą głupotę, a jako że żyjemy w szczerym świecie - bardzo możliwe że bycie szczerym to głupota.

*

To wcale nie jest śmieszne, kiedy znasz samego siebie zbyt dobrze albo sądzisz, że znasz - każdy potrzebuje trochę próżności, aby przetrwać i podnieść się po porażkach.

*

... słyszę dziewczynkę płaczącą w korytarzu i wydaje mi się, że dzieci przejawiają niekiedy nadzwyczajną spostrzegawczość i przenikliwość oraz pewne głęboko ludzkie cechy, które tracą w procesie dorastania.

Przełożyła Agata Kozak - cytaty pochodzą z książki Marilyn Monroe, Fragmenty. Wiersze, zapiski intymne, listy

*

Marilyn Monroe (1926 - 1962) – amerykańska aktorka, modelka, piosenkarka, producentka i gwiazda filmowa, ikona kultury popularnej lat 50. i 60. XX w.

American Film Institute umieścił ją na szóstym miejscu na liście największych aktorek wszech czasów, ale zanim to się stało - długo uważano ją za niezbyt inteligentną, rozkapryszoną blondynkę, która notorycznie spóźniała się na plan filmowy.

Marilyn była bardzo wrażliwą i oczytaną leworęczną, cierpiącą na endometriozę, zagubioną kobietą, która pragnęła kochać.

Była ambitna, brała lekcje aktorstwa u renomowanych nauczycieli, dużo czytała, marzyła o zagraniu w "Trzech siostrach" Czechowa.

Odeszła w nocy z 4 na 5 sierpnia 1962 roku, kilka miesięcy po tym, jak kupiła swój wymarzony dom.

Całe życie pisała wiersze, notatki, spostrzeżenia.

#postrocznicowy

#quotes

#rocznicaodejścia

#MarilynMonroe

#legenda

#cytaty

#inlovingmemory

#rocznicaśmierci

IV

#SolidarnizUkrainą

Natalia Dziuba

"Ubezpieczenie"

Życie żołnierza rosyjskiego

jest warte garść prezerwatyw.

Nigdy nie wiesz,

kiedy będą twoją polisą.

*

Natalia Dziuba (ur. 1991 roku w Brzegu) – Redaktorka działu „Krytyka literacka” w piśmie „Inter-. Literatura-Krytyka-Kultura” w latach 2017–2018. Była redaktorką działu Eseje

w „Tlenie literackim” w latach 2019-2020. Brała udział w debatach Biura Literackiego

oraz była moderatorem debaty w ramach literackiego festiwalu Wielorzecze w Elblągu. Współredagowała antologię Inter-. Literatura-Krytyka-Kultura „Globalne wioski”.

Jej wiersze były prezentowane w „Poczcie Poetyckiej” Radia Koszalin. Publikowała

w „2Miesięczniku”, „Afroncie”, „Rzyradorze”, „ReWirach”, „Wytrychu”, „Obszarach Przepisanych”, „MULTImedii”, „Wizjach”, „Helikopterze”, „Odrze”, „Cegle”, „Wydawnictwie J”, „Salonie Literackim”, „Śląskiej Strefie Gender”, „Papierze w dole” oraz „Rubikonie”. Tłumaczona na język białoruski. Współorganizuje Fejm – Nagrodę poetycką za debiut. Mieszka we Wrocławiu.

V

#SolidarnizUkrainą

Aneta Kamińska

***

łotysze na granicy proszą rosjan

o podpisanie dokumentu

potępiającego wojnę w ukrainie

czytam w internecie

(i poprawiam przyimki

zgodnie z najnowszymi

rekomendacjami

rady języka polskiego)

inaczej nie są wpuszczani

już 61 cudzioziemcom

odmówiono wjazdu do łotwy

wśród nich jest 41 rosjan

14 białorusinów

i 7 obywateli innych państw

czy i my

tego nie powinniśmy wprowadzić

myślę sobie

mogę się tym zająć

osobiście

Warszawa, 29 lipca 2022

***

a nie mówiłam

mam na końcu języka

wiedziałam że nie można ufać bandytom

wydanie im obrońców mariupola

to wydanie na pewne tortury

na pewną śmierć

która nastąpiła dzisiaj

w obozie filtracyjnym w ołeniwce

prawdopodobnie z rąk

grupy wagnera

a nie mówiłam

powiedziałabym

ale fakt że miałam rację

nie sprawia mi żadnej satysfakcji

Warszawa, 29 lipca 2022

***

pierwszą sobotę urlopu

zaczynam

nawet nie od przeglądania prasy z ukrainy

nawet nie od przekładania wierszy o wojnie

od czytania

listy jeńców zabitych w ołeniwce

ujawnionej przez stronę rosyjską

wczoraj zdenazyfikowali

dzisiaj już zidentyfikowali

48 zabitych

73 rannych

2 zaginęło w drodze do szpitala

średnia wieku

25 lat

wczytuję się w ich nazwiska

tak mocno

tak gorąco

jakby to mogło

przywrócić im życie

jakby to mogło

przywrócić nam pamięć

Warszawa, 30 lipca 2022

***

czy to humanitarne

wydać rozkaz poddania się do niewoli

pozbawiając wyboru

rozporządzania własnym życiem

pyta switłana której syn

zginął pod iziumem

przecież było jasne

że nikt ich żywymi nie wypuści

podobno niektórzy popełnili samobójstwo

zamiast się poddać

pisze hałyna której mąż

kilka lat temu walczył

w pułku azow

strach nawet pomyśleć

przez co muszą przechodzić jeńcy

czasem śmierć wydaje się

humanitarnym wariantem

dodaje kateryna

dlaczego nie dali im prawa

zginąć w walce

z bronią w ręku

pyta tetiana

a wraz z nimi i ja i ja

bo też nie mogę tego zrozumieć

od połowy maja

Warszawa, 30 lipca 2022

***

julija tymczasem zamieszcza

tweet russian ambassy uk

azowcy

nie zasługują na rozstrzelanie

tylko na powieszenie

bo to nie są prawdziwi żołnierze

zasługują na śmierć w poniżeniu

ten tweet narusza regulamin tweetera

ze względu na mowę nienawiści

jednak tweeter zdecydował

że warto go zostawić

dla dobra społeczności

Warszawa, 30 lipca 2022

***

na początku marca w kijowie

obmyślałam jak to technicznie zrobić

pisze dalej switłana

wyskoczyć z balkonu razem z psem

żeby od razu oboje i na śmierć

gdyby okupanci łomotali do drzwi

ja też dużo o tym myślałam

siedząc w piwnicy w hostomelu

pisze miła

o wszystkich wariantach śmierci

i jak ich godnie uniknąć

i ja bym nie poszła do niewoli

dodaje tania

czytam to wszystko bez zdziwienia

bo ja też

siedząc w warszawie

rozważałam różne wersje

Warszawa, 30 lipca 2022

***

wiecie jak to jest we śnie

krzyczysz ale tego nie słychać

biegniesz ale stoisz w miejscu

pisze chrystia

dzisiaj właśnie całą noc

krzyczałam i płakałam

nad ciałami azowców

ale krzyku nie było słychać

krzyczymy tak na cały świat

ale świat nie słyszy

nie słyszy

a czasem jest tak

że z koszmaru

nie da się obudzić

dodaje wiktorija

a to jest

nasze życie

Warszawa, 30 lipca 2022

#środyzanetąkamińską

*

Aneta Kamińska, poetka i tłumaczka poezji ukraińskiej. Urodziła się w Szczebrzeszynie, pochodzi z Zamościa, mieszka w Warszawie. Skończyła filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje jako metodyczka i lektorka języka polskiego dla cudzoziemców. Autorka tomików: "Wiersze zdyszane" (2000), "zapisz zmiany" (2004), "czary i mary (hipertekst" (2007), "autoportret z martwą naturą, ostatnie wiersze nazara honczara napisane przez anetę kamińską" (2018, nominacja do Nagrody Nike 2019) oraz "więzy krwi" (2018). Wydała wybory przekładów wierszy: Nazara Honczara "Gdybym" (2007; przekład wspólnie z Andrijem Porytką), Hałyny Tkaczuk "Ja ta inszikrasuni/ Ja i inne piękności" (2011), Chrystii Wenhryniuk "Dowhioczi/ Długie oczy" (2013), Borysa Humeniuka "Wiersze z wojny" (2016), Lubow Jakymczuk "Morele z Donbasu" (2018), Julii Stachiwskiej "Wszystkie możliwe rzeczy" (2019, nagroda „Literatury na Świecie” za przekład), Wasyla Hołoborodki "Tęcza na murze" (2020, nominacja do ukraińskiej Nagrody Drahomana za przekład) oraz prozę poetycką Olafa Clemensena "Lato ATO"(2020),a także trzy autorskie antologie: "Cząstki pomarańczy. Nowa poezja ukraińska" (2011), "30 wierszy zza granicy. Młoda poezja ukraińska" (2012) oraz "Wschód – Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy" (2014). Współtłumaczka antologii: "Portret kobiecy w odwróconej perspektywie. 12 poetek z Czech, Słowenii i Ukrainy" (2013), "Komiks wierszem po ukraińsku" (2015) oraz "Listy z Ukrainy" (2016). Współtworzy "Wspólny Pokój" – seminarium poświęcone twórczości literackiej kobiet.Współpracuje stale z "Babińcem Literackim", gdzie zamieszcza przekłady wierszy poetek ukraińskich.

VI

Barbara Janas-Dudek

preorientacja

lubię czyste sytuacje

zbrodniarzy osądzić i zamknąć

albo wysłać na Marsa

ofiary wyposażyć w wędki

odbudować domy i miasta

oddać krew kawałek serca

choćby jedną myśl

nie przeszkadzać

walka trwa na wielu frontach

ja naród polski uroczyście przysięgam

nie bać się

rozmnażać dobre

walczyć tym co mam

a mam więcej niż przypuszczałam

dom w którym bije serce

*

Barbara Janas-Dudek (1976) – poetka, współtwórczyni Portu Poetyckiego, autorka czterech tomów wierszy: "Oczy na uwięzi” (Tawa, 2009), "Zakład pracy chronionej” (Zaułek Wydawniczy Pomyłka, 2012), "Za wcześnie na rytuały” (Anagram, Warszawa 2017), „Mamidło” (Zaułek Wydawniczy Pomyłka, 2020) oraz arkusza poetyckiego „Alfabet lęku” (Zaułek Wydawniczy Pomyłka, 2011).Tłumaczona na język bułgarski.

W 2021 "Mamidło" zostało uznane za książkę roku Babińca Literackiego oraz blogów literackich SieCzyta i Przeczytane.Napisane.